เมื่อไม่นานนี้ มีเหตุการณ์สำคัญเรื่องหนึ่ง เกี่ยวกับการเป่านกหวีด ของประชาชนในกรุงเทพฯจำนวนมากมาย สำหรับสาระของเหตุการณ์ผมจะละไว้ในฐานที่เข้าใจ(หรือไม่เข้าใจก็ได้ แล้วแต่มุมมองนะ)

อย่างไรก็ตาม เหตุการณ์ดังกล่าวก็สร้างความประทับใจให้กับผมอยู่เรื่องหนึ่ง ซึ่งก็คือ ความสมัครสมานสามัคคีของกลุ่มคนที่มีเป้าหมายเดียวกัน และ ที่เด็ดคือ มีการมาประชุมพร้อมกันโดย(บางที)ไม่ได้นัดหมาย แถมมีการใช้สถานที่ประชุมเป็นที่พบปะสังสรรค์ของครอบครัวอีกตะหาก

มันก็น่ารักดีอยู่หรอก พอคิดลึกลงไปอีกหน่อยก็เกิดความคิดว่า คงจะดีมากเลยถ้าทุกครอบครัวในชาติถูกสร้างมาด้วยพื้นฐานของความสมัครสมานสามัคคีแบบนี้ เพราะในด้านสังคมศาสตร์ถือว่าครอบครัวเป็นหน่วยย่อยที่เล็กที่สุดในสังคม หากแต่ละครอบครัวถูกสร้างขึ้นด้วยพื้นฐานที่ดีแล้ว ชาติหรือหน่วยสังคมที่ใหญ่ที่สุดก็น่าจะดีตามไปด้วย ถ้ายกตัวอย่างเปรียบเทียบ คงเหมือนบันไดที่มีขั้นที่หนึ่งคือครอบครัว ขั้นที่สองคือชุมชน ขั้นที่สามคือสังคม และขั้นสูงที่สุดคือชาติ จะก้าวอย่างมั่นคงก็ต้องทีละขั้นถูกป่ะ?

แต่ถึงกระนั้น ก็เข้าใจได้ว่าสิ่งที่เกิดขึ้นจริงมันก็ไม่ได้โลกสวยแบบนั้นเสมอไป บางทีวัยรุ่นอย่างเราก็ใจร้อน ก้าวทีละขั้นมันช้า ก้าวมันทีละสองขั้นไปเลย! แบบนี้ก็มี จะว่าไปมันก็ทำได้แหละ มันแค่ไม่ธรรมชาติ

ผมยกทฤษฎี Maslow’s hierarchy of needs หรือลำดับขั้นความต้องการของมาสโลว์ ที่แสดงความต้องการของมนุษย์ไว้ในรูปของพีระมิด โดยอธิบายว่าความต้องการในชีวิตมี 5 ขั้น ความต้องการทางกายภาพ (Physiological need) ซึ่งเป็นขั้นพื้นฐานจะอยู่ข้างล่างสุด และความต้องการความสมบูรณ์ของชีวิต (Self-actualization) คือยอดของพีระมิด ผมยกตัวอย่างคนที่เดินอยู่บนวิถีขั้น 5 นี้เป็นคุณตัน โออิชิก็แล้วกัน เพราะจะเห็นได้ว่าแกมีความสุขที่ได้แต่งตัวเป็นซูเปอร์ฮีโร่อะไรเทือกนี้ ทีนี้จะเน้นสิ่งที่มาสโลว์บอกไว้ ว่าความต้องการพื้นฐานจะต้องได้รับการตอบสนองก่อน บุคคลนั้นจึงจะเกิดความปรารถนาต่อความต้องการในระดับที่สูงขึ้นได้ จากแนวคิดนี้ลองคิดดูว่าจะมีคนเร่ร่อนที่ยังหาข้าวหาน้ำประทังชีวิตในแต่ละวันไม่ได้ จะอยากได้ความเคารพนับถือจากสังคม อยากได้ความสมบูรณ์ของชีวิตไหม? …. คำตอบคือ มี!! (ตึ่ง)… แต่ก็น้อยและเป็นบ้าเสียส่วนใหญ่

กลับมาที่มุมของครอบครัว…. คุณนายคนหนึ่งในสังคมแล้วเป็นคนธรรมะธรรมโม ใจบุญสุนทาน บริจาคเงินให้ที่นู่นบ้างที่นี่บ้างเป็นประจำ แต่ครอบครัวคุณนายทะเลาะกันประจำ เรื่องว่าเบียดเบียนเงินครอบครัวไปบริจาค เงินที่ควรเป็นค่าเล่าเรียน ค่ากิจกรรมสังสรรค์ภายในครอบครัว ฯลฯ … ดูไม่ค่อยโอเนอะ แต่สภาพแบบนี้ก็มีจริงไม่ใช่แค่ในละครหลังข่าวเสียด้วย

จะก้าวทีละสองสามขั้นก็ได้ แต่มันไม่ธรรมชาติ ไม่มั่นคง และไม่ยั่งยืน…